Travma Sonrasi Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?

  • 26 Aralık 2020
  • 0 Yorum

Travma sonrası stres bozukluğu, doğal afet, ciddi bir kaza, terörist saldırısı, eylem, savaş, tecavüz veya diğer şiddetli kişisel saldırı gibi travmatik bir olay yaşayan ya da tanık olan kişilerde ortaya çıkabilecek psikiyatrik bir bozukluktur. Geçmişte “asker kalbi”, “gülle etkisi”, “asker tükenmişliği”, “travma şoku” gibi sözlerle de anılan bu rahatsızlıklar, günümüzde travma sonrası stres bozukluğu adı altında toplanmıştır. Ancak travma sonrası stres bozukluğu sadece askerlerde veya gazilerde görülmüyor. Tüm insanlarda, herhangi bir etnik köken, milliyet veya yaş gözetmeksizin görülebiliyor. Amerika’daki yetişkinlerin %3,5 kadarına travma sonrası stres bozukluğu tanısı koyulmuştur. Kadınların travma sonrası stres bozukluğu geçirme olasılığı erkeklerden tam 2 kat daha fazladır.

Travma sonrası stres bozukluğuna sahip kişiler, travmatik olaylardan sonra meydana gelen  deneyimlerinde çok yoğun ve rahatsız edici düşüncelere sahip olabilirler. Yaşadıkları korkunç olayları, geri dönüşler ya da kâbuslar aracılığıyla yeniden yaşayabilirler; üzüntü korku ve öfkeyi sanki o andaymış gibi hissedebilirler. Bununla birlikte, diğer insanlardan daha kopuk hissedebilirler ve kendilerini onlara karşı birer yabancı olarak görebilirler. Travma sonrası stres bozukluğu yaşayan kişiler, travmatik olayı hatırlatan durumlardan veya insanlardan kaçınabilirler. Yüksek ses ve kazara dokunma gibi sıradan şeyler, onlar için başka bir anı tetikleyebilir ve güçlü, olumsuz tepkiler vermelerine neden olabilir. Travma sonrası stres bozukluğu tanısı, üzücü travmatik bir olaya maruz kalmayı gerektirir. Bununla birlikte tanı konulması için birini dereceden olayın yaşanmış olması gerekmez. Örneğin, bir yakınını kaybeden aile üyesinden birinde travma sonrası stres bozukluğuna rastlanabilir. Ayrıca çocuk istismarı vakalarının ayrıntılarına maruz kalan polis memurları, otopsi çalışanları gibi meslek grupları da travmanın korkunç ayrıntılarına tekrar tekrar maruz kalmaları durumunda ortaya çıkabilir.

Travma Sonrasi Stres Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Tekrarlanan, istemsiz, rahatsız edici anılar, üzücü rüyalar veya travmatik olayların sürekli akla gelmesi en büyük belirtiler arasındadır. Beyinde canlanan görüntüler o kadar gerçekçi olabilir ki, insanlar travmatik anı yeniden yaşadıklarını ya da gözlerinin önünde olduklarını hissederler. Ne olduğu ya da ne yaşadıkları konusunda konuşmamakta ısrarcı olabilirler. Sürekli öfke, korku ve güvenilmezlik hissiyatı içinde olabilirler. Daha önce ilgi duydukları hobilerinden uzaklaşmakla kalmayıp kendilerini toplumdan da kopuk hissedebilirler. Kolay ürkmek, konsantre olamamak ve uyku sorunları da başlıca semptomlar arasındadır.

Travma Sonrasi Stres Bozukluğu Nasil Tedavi Edilir?

Travma sonrası stres bozukluğu için başlıca tedaviler, psikolojik tedaviler ve ilaç tedavileridir. Travmatik olaylarla başa çıkmak birey için çok zorlayıcı olabilir, ancak bireyin duygularıyla yüzleşmesi ve profesyonel yardım alması genellikle travma sonrası stres bozukluğunu etkili bir şekilde tedavi etmenin tek yoludur. Travma sonrası stres bozukluğu, travmatik olay ya da olayların ortaya çıkmasından yıllar sonra da başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Yani bireyin yardım istemesi için asla geç değildir.  Yalnızca tedavisi gereken hastalar için psikolojik tedaviler uygulanır. Şiddetli ve kalıcı travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bireyler içinse hem psikolojik hem de ilaç tedavisi kullanılır. Başvurulan doktor, hastayı bir kliniğe yönlendirebilir ya da birey doğrudan terapi merkezini tercih edebilir. Travma sonrası stres bozukluğu için terapinin 3 ana amacı vardır. Öncelik, bireyin belirtilerini azaltmak ve iyileştirmek, bununla başa çıkmasını öğretmek ve benlik saygısını geri kazanmasını sağlamaktır. Bireyin zihnini rahatsız eden düşünce kalıplarını değiştirmek de önemli detaylardan birisidir.