Narsisizm

Narsisizm Peki Ama Hangi Narsisisizm?

Narsisizm, son zamanlarda özellikle sosyal medya kullanımı ve selfie paylaşımlarının artmasıyla sıkça duyduğumuz bir kavram haline geldi. Gündelik hayatta kendisi hakkında konuşanlara, kendini övenlere sıklıkla '' Narsisisit'' yakıştırmasında bulunuyoruz. Peki bu durum gerçekten böyle mi? Narsisisit ise hangi tür narsisisit? Öncelikle çoğumuzun aşina olduğu mitolojik hikayeyle narsisizmin incelemesine başlayalım.

Narsisizm kavramı ilk olarak 1898 yılında Havelock Ellis, tarafından ele alınmıştır. Narsisizmi, mitolojik karakter Narkissos ile ilişkilendirmiştir. Yunan mitolojisine dayanan bu hikaye Echo adındaki bir peri kızının Narkissos’ a aşık olup aşkına karşılık bulamamasıyla başlar. Narkissos etrafındaki kimseyi beğenmemekte ve sadece kendisine hayranlık duymaktadır. Echo aşkına karşılık alamadığı için günden güne erir ve en sonunda bedeni yok olur. Bu olay karşısında Nemesis adlı tanrıça bu olaya sinirlenerek Narkissos’u lanetler ve Narkissos göldeki yansımasına hayran olur. En sonunda da yansımasına bakarak ölür (Anlı, 2010). Psikanalitik kuramcılar ve nesne ilişkileri kuramcıları da narsisizm ile ilgilenmişlerdir. Otto Rank 1911’de Freud 1914’te, narsisizm kavramından çalışmalarında bahsetmeye başlamışlardır. Freud, narsisizmi libidinal enerjinin kişinin benliğine yöneltmesi olarak tanımlamaktadır ve cinsel gelişimin bir aşaması olarak değerlendirmektedir (Freud, 2006; Gençtan, 1984). 

Narsisizmle ilgi en önemli gelişme ise Kohut ve Kernberg'in tartışmasıdır. Çünkü bu tartışma aslında narsisizmin birden çok boyutlu olduğu ve çeşitlere ayrıldığını ortaya çıkarmış oldu. Bu tartışmadan günümüze kadar gelen süre içinde yapılan çalışmalar aslında narsisizmin Büyüklenmeci Narsisizm ve Kırılgan Narsisizm olarak iki kategoride incelemenin yeterli olacağı konusunda fikir birliği sağlamıştır.

Büyüklenmeci ve Kırılgan Narsisizm

Büyüklenmeci narsisizm 

Aslında hepimizin tanıdık olduğu  gündelik hayatta da kullandığımız narsisizm türüne karşılık gelmektedir. Kendini beğenme, diğer kişilerden üstün görme, insanları kullanan, empati eksiliği ile karakterize bir narsisizm alt türüdür. Açık, teşhirci, kayıtsız ve manipülatif narsisizim gibi farklı şekillerde de isimlendirilmektedir (Dickinson ve Pincus, 2003). DSM-V' de yer alan narsisitik kişilik bozukluğu büyüklenmeci narsisizmi betimlemektedir. DSM-V' göre narsisitik kişilik bozukluğu ya da patolojik narsisizm tanı kriterleri şu şekildedir:

1.Kişinin kendisine dair büyüklenmeci bir duyguya sahip olması

2.Sınırsız güç, başarı, zeka, güzellik veya yüce sevgi düşünceleri ile meşgul olmak

3.’’Özel’’ olduğuna ve yalnızca özel kişiler tarafından anlaşılabileceğine ve o kişilerle ilişki kurması gerektiğine dair inanaç

4.Hayranlık ve beğenilme isteği duymak

5.Ayrıcalıklı ve hak sahibi olduğu duygusu

6.Sıklıkla amaçları için başkalarını kullanma ve sömürme

7.Empati duygusundan yoksun olma

8.Çoğunlukla başkalarına karşı kıskançlık duyma ve başkaları tarafından da

kıskanıldığını düşünme

9.Kendini beğenmiş tavırlar ve küstah davranışlarda bulunmak şeklinde yer almaktadır

(DSM-V; American Psychiatric Association, 2013).

Kırılgan narsisizm

Kırılgan narsisizme baktığımızda ise pek de aşina olmadığımız bir durumla karşılaşmaktayız. Çünkü narsisizmin bu türü bildiğimiz ''narsisist'' kavramından oldukça farklı. Büyüklenmeci narsisistler ne kadar dışa dönük, göz önünde olmayı seven ve  girişkenlerse kırılgan narsisistler de bir o kadar içe dönük, iletişimden kaçınan ve ilgi merkezi olmaktan rahatsızlık duyan narsisitlerdir. Ayrıca kırılgan narsisistler yoğun kaygı, utanç ve eleştiriye karşı düşük tolerans da göstermektedirler (Dickinson ve Pincus, 2003; Rose, 2002). Bu özellikleri nedeniyle ilk bakışta sosyal fobi ya da kaygı bozukluğunu çağırıştırsa da aslında bir narsisizm türüdür.

Kısaca narsisizm çok boyutlu bir yapıdır ve bilindiğinin aksine kendi halinde, sosyal olarak çekingen, kolay iletişim kuramayan, utangaç kişiler de narsisizm ya da narsisistik özelliklere sahip olabilir.

Kaynakça

Anlı, İ.(2010). Psikanalizde Narsisizm. İstanbul:Nobel Tıp Kitabevleri.

Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal Ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Çeviri: Köroğlu, E., Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Dickinson, K. ve Pincus, A. (2003). Interpersonal analysis of grandiose and vulnerable narcissism. Journal of Personality Disorders, 17(3): 188 - 207. Doi:10.1521/pedi.17.3.188.22146.

Freud, S.(2006). Narsisizm üzerine ve Scherber Vakası (M. Atakay, Çev.). İstanbul:Metis. (Orijinal metin yılı 1914).

Geçtan, E. (1984). Psikanaliz ve Sonrası, Ankara: Maya Matbaacılık.

Rose, P. (2002). The happy and unhappy faces of narcissism. Personality and Individual Differences, 33: 379-391. doi:10.1016/S0191-8869(01)00162-3.

Yazar Hakkında

Uzm. Klinik Psikolog İlkem İnce

Uzm. Klinik Psikolog İlkem İnce
Müsait Değil

Yetişkin Psikoterapi
  • $ 16.00

Uzm. Klinik Psikolog İlkem İnce
Meşgul

Yetişkin Psikoterapi

  • $ 16.00
    Randevu bilgileri yükleniyor, lütfen bekleyin
Psikoloji Lisans bölümünü onur derecesiyle bitirdikten sonra klinik psikoloji yüksek lisansımı tamamladım. Narsisizm üzerine yüksek lisans tezimi tamamladım.
Sosyal Sorumluluk Projelerine Katılıyor
Agorafobi Anksiyete Depresyon Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) Panik ataklar