Fobi Nedir?

  • 26 Aralık 2020
  • 0 Yorum

Fobi, bir konu üzerinde aşırı veya mantık dışı olan korkulardır. Bir kişinin herhangi bir konu üzerinde fobisi varsa, korkunun kaynağı ile karşılaştığında derin bir korku ya da panik duygusu yaşar. Korku için belirli bir nesne yoktur. Herhangi sıradan bir yer, aşırı normal bir durum ya da hiçbir özelliği olmayan bir nesne bile korku için uyarıcı bir etmen oluşturabilir. Genel anksiyete bozukluğundan farklı olarak, fobiler çoğu zaman belirli bir nedene bağlıdır. Bir fobi, birey için sadece can sıkıcı bir durumdan ibaret olduğu gibi ciddi şekilde sakatlanmalar meydana getirebilen zor durumlara da neden olabilir. Fobisi olan bireyler, korktukları şeylerin mantık dışı olduğunu fark etseler bile bu durumu engellemek için ellerinden hiçbir şey gelmeyebilir. Bu tür korkular, aile, iş, okul ve sosyal çevrede kişisel ilişkilere negatif yönde müdahale edici olabilir. Herhangi bir fobi, kaliteli yaşamı engelliyorsa, birey bu konu hakkında bir uzmana başvurabilir.

Genetik faktörler ve çevresel faktörler fobi üzerinde oldukça etkilidir. Anksiyete bozukluğu olan yakın akrabaya sahip bireylerde, özellikle bu durumdaki çocuklarda, fobi oluşum riski normal yaşantısı olan bireylere göre çok daha fazladır. Neredeyse boğulma gibi ölüme yaklaşılan durumlar, daha sonraki zamanlarda yüzmeye ve suya karşı bir fobi oluşturabilir. Kapalı alanlarda uzun süre kalamama, aşırı yüksekten ve uçaklardan korkma, hayvan veya böcek ısırıklarından korkma fobi çeşitlerinden yalnızca birkaçına örnektir. Bireyler her konu için istemsiz olarak kendisine fobi oluşturabilir. Bununla beraber, uzun süreli tıbbi tedavilere maruz kalmak da fobi için uygun zemin hazırlar. Travmatik beyin hasarlarından sonra bireyin fobiye sahip olma ihtimali yükselir. Madde kullanımına bağımlılık ve depresyon hastalıkları da fobi ile bağlantısı olan hastalıklardır.

Fobinin Belirtileri Nelerdir?

Fobilerin, şizofreni gibi ciddi akıl hastalıklarından ziyade daha farklı semptomları vardır. Şizofrenide bireyler görsel ve işitsel halüsinasyonlar, paranoyalar gibi düzensiz ve olumlu olmayan semptomlara sahiptirler. Fobiler mantıksız olabilir fakat fobileri olan insanlarda gerçeklikle ve anda kalamamayla ilgili sıkıntılara pek rastlanmaz. Pek çok fobi örneği mevcuttur. Örneğin; Agorafobi, bireyin kaçamayacağını zannettiği yerlerden veya durumlardan korkuyor olması olarak nitelendirilir. Kelime anlamı ayrıca “alan korkusu” olan agorafobi,  bu hastalığa sahip insanları evin içinde hapsolmak da diyebileceğimiz bir şekilde etkiler. Sosyal ortamlardan ve alışveriş merkezlerinden uzak dururlar, uçakla, arabayla veya herhangi bir toplu vasıtayla seyahat etmekten korkarlar. Sosyal fobi ise sosyal ortamlarda kendini aşırı rahatsız hisseden bireylerde rastlanır. Mesela bir restoranda dahi sipariş vermek ya da sıradan bir telefona cevap vermek gibi basit işler birey için bir panik sebebi oluşturabilir. Akrofobi ise yükseklik korkusu olarak bilinir. En yaygın fobilerden bir diğeri ise klostrofobidir. Klostrofobisi olan bireyler kapalı ve dar alanlardan korkarlar. Hastalığı ileri seviyede olan bireyler arabalara dahi binemezler. Aşırı hızlı kalp atışı, nefes darlığı, hızlı konuşma ya da konuşamama, mide bulantısı, göğüste sıkışma hissi, boğulma hissi, aşırı terleme, baş dönmesi ve benzeri semptomlar, kişinin fobisi ile karşılaştığında meydana çıkan başlıca semptomlardır. Bu semptomlar, fobinin türüne göre değişebilir.

Fobiler ile Nasıl Mücadele Edilir?

Fobilerin tedavisi, terapi ya da ilaç tedavisi ile mümkün olabilir. Doktorun öngördüğü durumlarda her iki tedavi birlikte de uygulanabilir. Meditasyon yapmak ve vücudu aktif tutacak aktivitelerde bulunmak fobilerin yatıştırılması için kullanılabilen yöntemler arasındadır. Eğer bireyin fobisi varsa tedavi alması çok önemlidir. Başta birey için zorlayıcı olabilir fakat fobilerin üstesinden gelmek her zaman bir umut vadetmektedir.