Çocuklarda Davranış Problemleri ve Çözüm Yöntemleri

Birey sosyal bir çevre içinde dünyaya gelir. Bireyin içinde bulunduğu bu çevre ve sahip olduğu kişisel özellikler arasında dengeyi sağlayabilmesi uyum olarak adlandırılır. Çocuklarda dünyaya geldikleri bu çevre ile uyum kurma çabası içerisindedir. Bu çaba onun gelişimsel sürecidir. Çocuk bu süreçte yakın çevresinde gelişen durumlar ya da kendi duygu durumu sebebiyle bazı problemler yaşar. Bu problemleri Davranış ve Uyum Problemleri olarak adlandırılır.

Çocuk bu süreçte kendi kararlarından ve düşüncelerinden ziyade taklit yoluyla öğrenir. Yani çocuk çevresindeki yetişkinleri ya da akranlarını örnek alır. Çevresindeki bu örnekler onun uyum sağlayan ya da sağlayamayan bir süreç yaşamasına sebep olur. Çocuğun sağlıklı bir uyum sürecinde olabilmesi için olumlu çevreyi yaratmak, güven veren, anlayışlı, sevgi dolu yaklaşımlara bağlıdır. Bu çevreyi bulamayan çocuk karmaşık duygu, düşünce ve çelişkiler içinde kalabilir. Bu durum çocukta bir süre sonra çevresiyle uyum sorunları yaşamasına sebep olabilir.

Çocuklar ne yazık ki kendilerini yetişkinler gibi sözel olarak ifade edemeyebilirler, bu yüzden kendilerini ifade edebilmek için bazı davranış problemleri sergilerler. Bu problemli davranışların birçok nedeni vardır. Çocuğun problemli davranışlar sergilemesi, yolunda gitmeyen bir şeylerin ya da karşılanamayan ihtiyaçların bir ifadesi olabilir. Bu davranışın arkasında açlık, sıkılma, üzüntü, endişe, kızgınlık, güvensizlik gibi nedenler bulunabilir. Bazen de çocuklar nasıl davranmaları gerektiğini bilmedikleri için bu şekilde davranabilirler.

Örneğin bir çocuk rahatsız olduğu bir ortamdan ayrılmak istediğinde bunu nasıl yapacağını ya da nasıl ifade edemeyeceğini bilemeyebilir. Böyle durumlarda saldırganlık huysuzluk gibi tavırlar ya da arkadaşlarına ve çevresindeki nesnelere vurma gibi davranışlar sergileyebilir. Ailenin bu durumda yapması gereken şey çocuğun davranışından ziyade bu davranışa nelerin sebep olmuş olabileceğine odaklanmaktır.

Peki, davranış probleminin kaynağı ne?

Ebeveynler böyle durumlarda ilk olarak bu soruya odaklanmalıdır. Çocuk neden bu davranışı sergilemiş olabilir? Bu durumda ebeveynler kendilerine durumla ilgili sorular sorabilir bunlardan bazıları;

-          Onu ne rahatsız etmiş olabilir?

-          Bulunduğu ortamdan ya da kişilerden uzaklaşmak istiyor olabilir mi?

-          Aç, rahatsız ya da uykulu olabilir mi?

-          Bu davranış ortaya çıkmadan önce benim ve eşimin rolü ne?

-          Bu davranışı sergilediği ortamların ortak özellikleri nelerdir?

-          Çocuk problemli davrandığında durumu çözmek için ne yapıyorum?

Çözüm ne?

Anne ve babalar davranış problemi ile ilgili gözlem yaptıktan ve davranışı tetikleyen unsurları durumları ve kişileri belirledikten sonra bazı yöntemler uygulayabilirler.

Ortam değişikliği:

Çocuğu rahatsız olduğu ortamdan uzaklaştırmak kendisini güvende hissetmesine ve bu davranışın ortadan kalkmasına yardımcı olabilir.

Sakin kalma:

Çocuk sergilediği davranışlarıyla anne babayı öfkelendirdiği ona tepki vermeden önce bir süre beklemek hem onun sakinleşmesine yardımcı olacak hem de davranışın şiddetinin artmasının önüne geçecektir.

Alternatif davranışlar öğretme:

Çocuk problemli davranışlar sergilediğinde ona kızmak ya da böyle yapma, şunu yapma, vurma, bağırma, hoplama gibi yapmaması gereken davranışları tekrar etmek çocukta çok bir etki yaratmayacaktır. Çünkü siz bunları söyledikten sonra çocuk hala aynı durumda kendisini nasıl ifade etmesi gerektiğini bilmiyor olacaktır. Bunun yerine çocuğa böyle bir durumda kendisini nasıl ifade edebileceğini öğreten cümleler kurun. Örneğin;

-          Kendini böyle hissettiğinde babana ve bana bunu anlatabilirsin.

-          Arkadaşına öfkelendiğinde ona vurmak yerine ona bunu söyleyebilir ya da onunla oyun oynamayı bırakabilirsin.

-          Arkadaşının eşyasını ondan izin alarak kullanabilirsin.

Olumluyu vurgulama:

Çocuk istenmeyen bir davranış sergilediğinde onun üzerinde durmak yerine sergilediği olumlu davranışları vurgulamak ve onları övmek çocuğu olumlu davranışa yönlendirecektir. Çocuk olumsuz yorumlar yerine olumlu yorumlar duydukça öfkesi azalacaktır.

Seçenek sunma:

Çocuğa direkt olarak yapmasını istediğimiz şeyi davranışı söylemek itiraz etmesine sebep olabilir ancak çocuğa yapmasını istediğimiz iki şey ya da davranış arasından seçim hakkı sunmak onun kendine güvenmesini ve kararı kendisinin verdiğini düşünmesini sağlar. Örneğin;

-          Sütünü mü içmek istersin yoksa meyve suyunu mu?

-          Arkadaşınla ayıcığını mı paylaşmak istersin yoksa bebeğini mi?

Uygulanan bu yöntemler çocuğun davranış problemini azaltmıyorsa mutlaka bir uzmandan yardım alınmalıdır.

Yazar Hakkında

Psikolojik Dan. Duygu Sağdıç

Psikolojik Dan. Duygu Sağdıç
Müsait Değil

Çocuk, Ergen ve Yetişkin Terapisti
  • $ 24.00

Psikolojik Dan. Duygu Sağdıç
Meşgul

Çocuk, Ergen ve Yetişkin Terapisti

  • $ 24.00
    Randevu bilgileri yükleniyor, lütfen bekleyin
Psikolojik Danışman ve Rehber Mesleki Kariyer Danışmanı Oyun Terapisti
Çocuklarda davranış bozuklukları Depresyon Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) Duygudurum (duygusal) bozuklukları Ergen danışmanlığı Fobiler Genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu İletişim Bozuklukları Kariyer danışmanlığı Stres ve kaygı bozuklukları